zaterdag, mei 31, 2008

de rokende filosoof

In Letter & Geest van 31 mei jl. bepleit de filosoof Coen Simon een andere kijk op de roker. 'Roken is slecht voor de gezondheid' is in zijn ogen een verhaal zoals er vele verhalen zijn. Roken heeft immers ook goede kanten: er wordt betere kunst door gemaakt en hijzelf komt dankzij het roken aan goede ideeën. Er moet maar eens wetenschappelijk onderzoek gedaan worden naar de baten van roken, zegt hij, maar ja, daar is geen geld voor.
Huh? In Letter & Geest zei u? Een filosoof?
Inderdaad. Hij is waarschijnlijk de laatste mens op aarde die nog niet heeft gehoord of gelezen dat de tabaksindustrie de afgelopen decennia miljoenen en miljoenen heeft uitgegeven om de baten van tabak te laten onderzoeken. Zonder succes natuurlijk. Het is onbegrijpelijk dat een wetenschapper met droge ogen beweert dat iemand door een sigaret beter gaat schilderen of schrijven. De door hem bewonderde Tom Waits rookt al tijden niet meer, en zijn laatste platen worden beter ontvangen dan ooit tevoren. Zou Simon echt denken dat hij kan lezen wanneer in een schrijversoeuvre de auteur stopte of begon met roken omdat dat de kwaliteit beïnvloedt? Of dat een schilder als hij ophoudt met roken minder goede schilderijen aflevert?
Elke (voormalige) roker weet hoe lekker een sigaret kan zijn. Daarnaast dient het roken geen nut. Of nou, hoewel, één ding dan toch: roken stond mooi. Stoer. Artistiek. En daar ligt natuurlijk het échte probleem: roken is niet cool meer. De maatschappij en de mode veranderen. Dat stuit de filosoof tegen de borst. Ik houd van corduroy broeken. Als ik dan in het café word uitgelachen kan ik daar moeilijk de maatschappij de schuld van geven. Ik moet kiezen. Of een hippe broek aantrekken. Of niet zeuren. Coen Simon geeft de maatschappij de schuld. Dat is niet cool. Eerder een beetje zielig.

het groene hart

Langzaam begint het toch echt wat te worden met dat fietsen. De Bolle Beer en uw nederige scribent zoefden vanmorgen met een gemiddelde van tegen de dertig van Reeuwijk via Driebruggen, Hekedorp en Haastrecht naar Stolwijk voor de lunch. En daarna gauw terug. Er zijn mensen, ook in het huidige kabinet, die willen dat er meer huizen gebouwd worden in het Groene Hart. 'Die mensen hebben hier nooit gefietst,' zei Thomas, 'een ochtend hier wat rondrijden en die plannen zouden direct van de baan zijn.' Hij heeft gelijk. Er moet gefietst worden. Voor een betere wereld.

woensdag, mei 28, 2008

Funny Games

Is de film zo afgrijselijk dat ie briljant wordt, of is het andersom? In Amerika verschijnt dezer dagen de remake van Hanekes Funny Games. De regisseur zelf heeft hem gemaakt. Erg veel verschil zal er niet zijn. Volgens the Guardian is er zelfs geen enkel onderscheid en doet het denken aan Van Sants scène-voor-scène-remake van Psycho. Diezelfde krant noemt normale horror trouwens kinderspel in vergelijking met deze film, die geen horror is. Akelig. Amoreel. Dat is misschien wel het moeilijkste te vatten. Je wilt begrijpen, de kijker, de slachtoffers, waarom twee mooie, welgestelde jongens lukraak een familie terroriseren en afslachten. Zelf lachen ze de waaromvraag weg. De moord op het jongetje is gruwelijk in beeld gebracht. Namelijk niet. Terwijl we kijken naar de tweede dader die in de keuken iets te eten voor zichzelf maakt, horen we het gebeuren. In de keuken gaat de ander onverstoord verder. Pas als hij de kamer ingaat, zien we de bloedspetters op het beeldscherm waarop auto's racen. Dat beeld krijgen we lang te zien. De jongens vertrekken. En dan zien we de hele kamer. De tv. De moeder onbeweeglijk. De vader op de grond en rechts in de hoek... klein, het lichaampje van de zoon. Het eerste wat de moeder doet, met haar handen nog achter haar rug gebonden, is die televisie, de racende auto's, het geluid daarvan, uitzetten. Haneke maakt zijn kijkers deelgenoot van wat er gebeurt... en wij moeten hetzelfde doen als die moeder... een einde maken aan deze afgrijselijke film, we moeten de televisie uitzetten. Maar dat doen we niet.

dinsdag, mei 27, 2008

de Klaasplaat

Een selectie van stichtelijke platen ten behoeve van de opvoeding van jongeheer Klaas Gerard.

01. the Five Stairsteps - ooh child
02. Rolling Stones - shine a light
03. Frank Ifield - lovesick blues
04. Acda en de Munnik - wacht
05. Saint Saens en Willem Duijs - de fossielen
06. Bob Dylan - the man in me
07. Benjamin Herman & Remco Campert - lamento
08. Allen Toussaint - sweet touch of love
09. the Beatles - in my life
10. Tindersticks - boobar
11. Herman van Veen - spieter spetter spater
12. Warren Zevon - werewolves of London
13. Hermes House Band - feest bij Feyenoord
14. Tom Waits - never let go
15. de Dijk - koud en eenzaam
16. Coldplay & REM - in the sun
17. Cake - perhaps, perhaps, perhaps
18. Andre Hazes - kleine jongen
19. Gerard Reve - een goede les
20. De La Soul - buddy
21. Neil Young - till the morning comes
22. Nina Simone - ooh child

woensdag, mei 21, 2008

stichtelijk

Komende vrijdag reizen de Paus, Kompanus, de Tank en ondergetekende af naar het Brabantse Rijsbergen om aldaar te genieten van een reeks aan geneugten van het leven. Vaste prik naast het klaverjassen, bowlen, Chinezen en sporten is het beluisteren van de platen die we voor elkaar samengesteld hebben. Vanzelfsprekend is de tracklist van zo'n meesterwerkje strikt geheim tot aan de premiere, het moment van afspelen, maar een tipje van de sluier moet kunnen. 'Stichtelijk' is het woord. Sinds afgelopen zaterdag is mijn zoon mobiel. Hij beweegt zich voort door het huis, is op onderzoek, op rooftocht en voor het eerst hoor ik mijzelf zo nu en dan: 'nee, jongeheer Klaas, prins Beute, nee, dat mag niet,' zeggen. Op vriendelijke toon nog, maar zojuist trof ik hem in innige omhelzing met een veel te zware grote glazen vaas vol tulpen en raakte mijn toon al wat zorgelijker en dus ook strenger. Met andere woorden: ik ben van liefhebbende en bewonderende vader veranderd in een opvoeder. Tragisch. Die verantwoordelijkheid. Welnu, het leven van deze ouweheer staat vanaf nu dus geheel en volledig in het teken van de opvoeding van Klaas Gerard en dat klinkt onvermijdelijk door in mijn muziekkeuze voor de mannen. Niet dat die er minder hip, charmant of swingend om wordt. Integendeel. Na het weekeinde verschijnt de langverwachte lijst met platen. Hierboven ziet u alvast wat de cover gaat worden. En de titel? Dat kan natuurlijk niet missen: 'de Klaasplaat'.

zaterdag, mei 17, 2008

flauw

Het meisje voor me in de rij is een bekende van de kassajuf. Ze zitten bij elkaar op school en babbelen kort over een proefwerk Engels, maar de kassajuf luistert nauwelijks. 'Problemen thuis,' zou Gertjan Verbeek zeggen. Zeker is dat ze volstrekt afwezig is. Het meisje in de rij blijkt flauw en reuze grappig tegelijk.
Kassajuf: 'Waar was je vandaag?'
Meisje: 'Op school, net als jij.'
Kassajuf: 'Ik heb je niet gezien. Ga je morgen naar school?'
Meisje: 'Ja, ik ga altijd naar school.'
Kassajuf: 'O.'
Meisje: 'Niet in het weekeinde.'
Kassajuf: 'Nee?'
Meisje: 'Dan is de school dicht. Dat zou geen zin hebben.' Ze heeft inmiddels een charmante glimlach om de lippen.
Kassajuf haalt een blik doperwten langs de scanner en mompelt: 'Ja. Dus je gaat morgen naar school?'
Meisje zucht, lacht en zegt: 'Nee, ik wilde morgen eens naar Swasiland gaan.'
Kassajuf: 'Huh?'
Meisje: 'Dat is in Afrika. Ze spreken er Swahili.'
Kassajuf: 'Wat? Huh? Je loopt me te fokken?'
Meisje: 'Ik heb al een schooluniform en alles. Dat is daar verplicht.'
Kassajuf: 'Huh?'
Meisje: 'Blauwe trui. Zwart rokje. Staat me enig.'
Kassajuf: 'O'.
Er is inmiddels afgerekend en het meisje heeft haar boodschappen in een felroze tas gedaan.
Kassajuf: 'Dus ik zie je morgen?'
Het meisje glimlacht. Hoofdschuddend verlaat ze de winkel.

woensdag, mei 14, 2008

once

Dublin. Man loopt met gitaar op de rug naast een jonge vrouw die een blauwe stofzuiger achter zich aan trekt. Later zitten ze in een muziekwinkel. Zij speelt piano. Hij gitaar. Ze vinden elkaar. Hij werkt overdag bij zijn vader in de stofzuigerwinkel en speelt 's avonds op straat zijn muziek. Zij heeft overdag allerlei baantjes en zorgt 's avonds voor haar moeder en dochter. Het zijn twee levens die verre van ideaal verlopen, maar als ze samen zijn, en vooral als ze samen muziek maken, dan gebeurt er iets bijzonders. Once is een film zonder opschmuck. Een verademing. Het verhaal is in drie regels verteld en erg origineel is het niet, maar er is wel iets bijzonders aan de hand. Once is namelijk levensecht. De acteurs zijn helemaal geen acteurs, maar ze hebben wel alle muziek, die een uitermate prominente rol speelt, zelf geschreven. En wat in de film niet wordt uitgesproken, dat zit in die nummers. Een prachtfilm. Kijken.

zondag, mei 11, 2008

Lucian Freud

De schilderijen van Lucian Freud zijn helemaal niet 20e eeuws. Figuratief. Realistisch. Wie denkt die man wel niet dat die is? Een beetje portretten schilderen van modellen die na afloop nog op echte mensen lijken ook. Het lef! Er is in elk geval een boel te zien in het Gemeentemuseum. Er is wat aan die hand met die echte mensen van Freud, en natuurlijk kun je daar je vinger niet op leggen. Irritant en reuze leuk. De mensen kijken niet naar ons, maar langs ons heen. Ze zijn in zichzelf gekeerd. Met iets anders bezig. Waarmee vertellen die schilderijen natuurlijk niet. En zo blijft er meer dan genoeg te raden. Overigens meent Freud helemaal niet dat hij de werkelijkheid nabootst, maar dat hij juist als een acteur een nieuwe creëert. Nieuwe inzichten levert het niet op. De kijker maakt er hoe dan ook weer zijn eigen verhaal van, en dat die verhalen er zijn, daar laten de figuren geen misverstand over bestaan met die wat droeve, in zichzelf gekeerde blikken. De uitzondering in het Gemeentemuseum is een portret van David Hockney, nog zo'n opperkoning van het realisme, die kijkt ons wel recht aan, en nu zijn wij ineens degenen die het verhaal te vertellen hebben en Hockney wil dat heel graag van ons weten. Kijk maar.

vrijdag, mei 09, 2008

de dikke dame

Prachtige foto van de New York Times van vandaag. De strijd duurt voort, maar de heer Obama maakt alvast een ereronde. Eventjes op bezoek op Capitol Hill, beetje knuffelen hier en daar, de neutrale mevrouw Pelosi 'toevallig' tegen het lijf lopen, door een erehaagje lopen, zeggen dat je mevrouw Clinton zo'n eerbare kandidaat vindt, dat McCain alsmaar minder eerbaar is en dat it ain't over till it's over. Hij vindt natuurlijk van wel, en dat is ook zo, maar de dikke dame, ze lijkt haar stem kwijt.

ps Wat opvalt aan de foto is dat iedereen achter Obama niet, zoals te verwachten, in aanbidding naar de politicus kijkt, maar weg van hem, de hoogte in. Wat gebeurt daar dat spannender, belangrijker is dan het passeren van de volgende president? Wie het weet, mag het zeggen.

woensdag, mei 07, 2008

golf met Blaak en Oosterheert

... is slecht voor mijn ego. In de ochtend valt er nog wat te lachen. Als Jan de lange rij voor de kassa van de golfvereniging ziet, roept hij "fore!". "Dit zijn mijn zoons," zegt hij tegen de dame achter de kassa, "maar ze kunnen niks." Op de B-holes, die op het ochtendprogramma staan, worden Blaak en ondergetekende verpulverd. Tussen de slagen door wijst Jan ons bij voortduring op onze gebreken. "Jullie kunnen het ook niet helpen." Het weer is prachtiger dan mogelijk. Blaak rijdt blij als een kind in Jans golfwagentje en de lunch smaakt fantastisch. Het leven is goed, maar de tussenstand stukken minder. Jan gaat ruim aan de leiding. Blaak volgt op gepaste afstand en dan is er heel lang niks... en dan toch... Beute nog. 's Middags op de A-holes gebeurt er iets merkwaardigs. Jan, hoogmoedig, slaat met zijn knoepert van een knots de ene na de andere bal het bos dan wel het water in; Blaak speelt de sterren van de hemel en ik doe het best redelijk, een beetje goed zelfs. Als altijd wordt de strijd op de 18e hole beslist. Blaak wint van Jan en overmoedig probeert hij nog even een bal op een mini-eilandje te slaan. Een gimmick op Spaarnwoude die de club heel wat 'lakeballs' oplevert. En ja hoor, het moet niet gekker worden, Frank raakt het eiland. Poepiebruin en uitgelaten rijden we terug naar de residentie. Topdag. Gauw tegen Andre squashen om mijn ego uit te deuken.

vrijdag, mei 02, 2008

Tindersticks - the hungry saw

'Een bijna vrolijke plaat van de Tindersticks,' zegt de grijze man van de Plato. 'Hij is erg goed.' Als ik vertel dat ik gisteren in Vredenburg was, mompelt hij een ingehouden: 'wow'. Of ze daar geen cd-verkoop hadden? Natuurlijk wel, maar elk excuus om met Klaas op de fiets te stappen grijp ik met beide handen aan. Vandaag fietsten de Beutes naar de Plato en bekeek junior voor het eerst het hart van onze democratie, het Binnenhof. Terug naar Tindersticks. Vijf jaar hebben ze niets van zich laten horen. Het vermoeden ontstond dat er wellicht wel helemaal geen... en dan the hungry saw. Tindersticks klinkt als vanouds. Melancholisch. Dromerig. Poëtisch. Eenvoudiger hier en daar, ondanks zestien bandleden, maar er is geen gedoe, gewoon goede nummers met schitterende arrangementen waarin alle ruimte is voor viool, cello, orgel, trombone etc. Nummers als 'the other side of the world', 'boobar come back to me' en 'all the love' zijn instant klassiekers. Deze plaat behoort met gemak tot het beste van wat de mannen uit Nottingham hebben gemaakt, kan zich meten met het legendarische Curtains en hoort aan het einde van 2008 hoog in ieders lijstje. 'Het is heel veel muziek,' zei Susan gisteren, 'en het is prachtig.'

Tindersticks in Vredenburg

De foyer van Muziekcentrum Vredenburg lijkt een internationale ontmoetingsplaats. De band Tindersticks speelt. Dat is lang geleden en gebeurt zelden dus steekt men graag de grens over naar het tijdelijke concertgebouw in een nieuwbouwwijk langs de A2. "Ik herinner me dat het hier klein en gezellig was," zegt de zanger Stuart A Staples, "en waar is de stad gebleven?" Verder is er geen tijd voor gepraat en grapjes. Muziek is serious business en de Britse formatie levert geen half werk. Op het podium staan een blazers- en een volledige strijksectie. Tindersticks levert een dromerig en poëtisch concert dat muzikaal zo scherp en verrassend is dat de nummers niet alleen meeslepend zijn, maar - en dat is knap - ze ook gedurende het hele optreden meeslepend blijven. Het kastanjebruine stemgeluid van Staples is een belevenis op zich. Daar kun je alleen maar ademloos naar luisteren...